فخر رازي نيز همان قصه را به نقل از كشّاف وروايت ابن عباس نقل كرده ومتذكر مىشود كه : ديگر بزرگان معتزلي مثل : أبو بكر الأصمّ ؛ أبو على جبّائى ؛ أبو القاسم كلبى ؛ أبو مسلم أصفهاني وقاضى عبد الجبّار بن أحمد در تفاسير خود سخنى از اين شأن نزول به ميان نياورده‌اند . وآنگاه مىافزايد : سياق ( إِنَّ الْأَبْرارَ يَشْرَبُونَ ) جمع است وهمهء شاكران وابرار را شامل است ونمىتوان آن را به يك شخص اختصاص داد . چنين اختصاصى به نظم سوره آسيب مىرساند . پس بايد گفت آية در صدد بيان حال مطيعين است . البتة منكر آن نيستيم كه علي عليه السّلام يكى از ايشان باشد ولى تخصيص معنا ندارد . « 1 » قول سوم : مكي بودن بخشي از سوره ومدنى بودن بخش ديگر . علامه طباطبائى ذيل تفسير اين سوره ، بخش نسبتا مفصّلى را در زمينهء روايات موجود در شأن نزول سوره مطرح كرده ودر پايان چنين نتيجه‌گيرى مىكند : قسمت انتهائى سوره مشتمل بر صبر وعدم أطاعت از آثم وكفور وپرهيز از مداهنه با ايشان است . همان طور كه متذكر نزول قرآن بر پيامبر صلّى اللّه عليه وآله شده است . احتمال جدّى وجود دارد كه اين بخش با سياق تام ومستقلى كه دارد ، در مكة نازل شده باشد . امّا آنچه روايات فراوان مثبت ومؤيّد آنند ، نزول قسمت ابتدائي سوره در مدينه مىباشد . لذا بايد گفت ، آغاز سوره مدنى وپايان آن مكي است . « 2 » قول چهارم : مكّى بودن تمام سوره ضمن پذيرش كلّيت شأن نزول . اين رأى ، جمعى است ميان دو ديدگاه نخست . اين قول بر اين أساس مبتنى است كه گوئى سورهء هل أتى ، ناظر به آيندهء اسلام است ودر صدد بيان رخدادى است كه در آينده به وقوع مىپيوندد . همهء دانشمندان علوم قرآني بر اين باورند كه اخبار به غيب ، يكى از مهم‌ترين وجوه اعجاز قرآن است واگر نگوئيم تمام معنى اعجاز در آن نهفته است . الإخبار بالمغيبات در شماره 35 وجهي است كه سيوطى در وجوه اعجاز قرآن برشمرده است . « 3 » باقلانى نيز بااينكه همهء وجوه اعجاز را در 3 وجه خلاصه كرده است ، اولين ومهم‌ترين آنها را الإخبار عن المغيبات دانسته است . « 4 »

--> ( 1 ) . التفسير الكبير ، 30 / 243 . ( 2 ) . الميزان ، 20 / 226 . ( 3 ) . معترك الأقران ، 1 / 180 . ( 4 ) . اعجاز القرآن ، 50 و 66 .